Nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn, podpisana przez Prezydenta pod koniec lipca 2025 roku, weszła w życie 20 sierpnia 2025 r. Zmiany dotyczą dwóch kluczowych obszarów: rozliczania świadczeń okresowych (np. prywatnych rent) oraz formalności przy sprzedaży lub obciążeniu majątku nabytego nieodpłatnie.
Zmiana zasad rozliczania świadczeń okresowych
Dotychczas podatek od świadczeń okresowych (takich jak dożywocie, renta czy użytkowanie) był płacony albo sukcesywnie przy każdej wypłacie, albo jednorazowo – jeśli możliwe było wiarygodne oszacowanie wartości świadczenia.
Zgodnie z nowymi przepisami, obowiązek podatkowy powstaje w następujący sposób:
- Jeśli wartość wszystkich przyszłych świadczeń jest znana już na dzień ustanowienia prawa (lub zostanie potwierdzona przez urząd skarbowy), podatek płacony jest z góry, jednorazowo – w momencie ustanowienia prawa.
- W pozostałych przypadkach obowiązek podatkowy powstaje z każdą kolejną wypłatą świadczenia.
Zmiana ta ma na celu uproszczenie rozliczeń i umożliwienie lepszego planowania finansów przez podatników. Jednocześnie organy skarbowe zyskują narzędzie do wcześniejszej oceny wartości świadczeń – za zgodą podatnika.
Jasne zasady wyceny świadczeń
Nowelizacja wprowadza konkretne reguły określania wartości świadczeń:
- Gdy okres świadczeń jest określony – podstawą opodatkowania jest suma wszystkich przewidzianych wypłat.
- Gdy termin trwania świadczeń nie został określony – podstawę opodatkowania stanowi szacunkowa suma wypłat za okres 10 lat.
- Jeśli wycena z góry nie jest możliwa – podatek płacony jest od wartości każdej faktycznej wypłaty.
W praktyce oznacza to, że w przypadku znanej wartości świadczenia podatek jest rozliczany jednorazowo, przy braku możliwości określenia wartości – opodatkowaniu podlegają kolejne raty, natomiast w sytuacjach pośrednich możliwe jest skorzystanie z pomocy organu podatkowego przy ustalaniu podstawy opodatkowania.
Przepis przejściowy
Umowy zawarte przed 20 sierpnia 2025 r. (np. o użytkowanie, służebność czy prywatną rentę) będą nadal rozliczane według dotychczasowych zasad. Utrzymanie poprzednich reguł dla już obowiązujących umów zapewnia bezpieczeństwo prawne i stabilność dla podatników.
Zniesienie obowiązku przedkładania zaświadczeń u notariusza
Dotychczas, przy sprzedaży lub obciążeniu majątku nabytego w drodze darowizny lub spadku, konieczne było przedłożenie notariuszowi zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzającego uregulowanie lub zwolnienie z podatku.
Nowelizacja znosi ten obowiązek w dwóch sytuacjach:
- jeśli majątek został nabyty na podstawie aktu notarialnego (np. umowa darowizny lub zniesienia współwłasności),
- jeśli nabycie dotyczy najbliższej rodziny i skorzystano z przysługującego jej zwolnienia podatkowego.
Zmiana dotyczy majątku nabytego po 31 grudnia 2006 r., a warunkiem skorzystania ze zwolnienia z obowiązku zaświadczenia jest prawidłowe i terminowe zgłoszenie nabycia do urzędu skarbowego – zwykle w ciągu 6 miesięcy.
Korzyści dla podatników i notariuszy
Nowe przepisy przynoszą szereg korzyści praktycznych:
- Większa przejrzystość – podatnicy dokładnie wiedzą, kiedy powstaje obowiązek podatkowy i jak go rozliczyć.
- Mniej formalności – zniesienie obowiązku przedstawiania zaświadczeń z urzędu skarbowego ułatwi pracę notariuszy i skróci czas transakcji.
- Ochrona wcześniej zawartych umów – przepisy przejściowe zapewniają stabilność prawną dla umów zawartych przed wejściem nowelizacji w życie.
Podsumowanie
Od 20 sierpnia 2025 r. weszły w życie zmiany, które znacząco upraszczają rozliczenia podatkowe w przypadku:
- świadczeń okresowych (renty, użytkowania, służebności),
- transakcji dotyczących majątku nabytego w drodze spadku lub darowizny.
Nowe regulacje sprawiają, że rozliczenia są bardziej przewidywalne, procedury notarialne – krótsze, a cały proces przekazywania majątku – przyjaźniejszy dla obywateli.